· four exchange APIs · rebuilt daily
Rollup transferleri, L1 takas maliyetlerinin tek tek ödenmesi yerine binlerce batch'lenmiş işleme bölünmesi sayesinde işlem yükünü azaltır. ETH perp borsalarında pozisyon teminatı tutmak değişken funding maliyetine yol açar; $9,162,175,344 tutarındaki 24 saatlik toplam hacimde OKX 8 saatte +0.0039% sunarken Bitget 8 saatte +0.0100% sunar.
Rollup ağları, işlem başına ücretleri düşürmek için yürütmeyi (execution) takastan (settlement) ayırır. Bir Layer 2 ağında yürütülen işlem iki farklı maliyet bileşenine tabidir: yerel execution gas ve settlement posting gas.
Yerel execution gas, rollup sequencer'ındaki sanal makine hesaplamasını kapsar. Rollup izole bir yürütme ortamı işlettiği için bu bileşen L1 gas ücretinin çok küçük bir kısmına denk gelir. Settlement posting gas ise veri kullanılabilirliği (data availability) ve durum güncellemeleri için Layer 1'e geri gönderilen veri ayak izini kapsar.
Kullanıcı bir rollup üzerinde transfer veya işlem gönderdiğinde, sequencer işlemi zincir dışında (off-chain) işler, dahili L2 durumunu günceller ve binlerce tekil işlemi tek bir batch halinde birleştirir. Bu batch'in toplam L1 gönderim maliyeti, dahil edilen tüm işlemlere bölünür. Bir batch 2,000 işlem içeriyorsa, her kullanıcı taban katmanın veri yükü ücretinin 1/2,000'ini öder.
Blob depolama entegrasyonundan önce rollup'lar batch işlem verilerini L1'e calldata olarak gönderiyordu. Calldata, sıfır olmayan bayt başına 16 gas birimi üzerinden ücretlendirilen kalıcı ve değiştirilemez EVM depolamasıdır. Calldata, blok alanı için doğrudan taban katman kontrat yürütmesiyle rekabet ettiğinden, rollup batch maliyetleri L1 execution dalgalanmalarıyla birlikte artıp azalıyordu.
Blob verisi, veri kullanılabilirliğini execution belleğinden ayırır. Blob'lar, ayrı veri yan araçları (sidecars) olarak doğrudan L1 bloklarına eklenir. Durum doğrulayıcılarının batch geçerliliğini indirip kontrol etmesi için yeterli bir süre olan yaklaşık 18 gün boyunca L1 node'larında saklandıktan sonra budanırlar (prune edilirler).
Blob alanı EVM execution belleğine girmediği için bağımsız bir dinamik ücret piyasası üzerinden fiyatlandırılır. Bu ayrım, bir rollup işleminin veri bileşenini değişken L1 execution gas oranlarından özel bir blob taban ücretine (blob base fee) düşürür.
Rollup'lar zincir üstü veri maliyetlerini düşürürken, farklı borsalarda teminat tutan perpetual trader'lar farklı execution taker ücretleri ve funding maliyetleri ile karşılaşır. Aşağıdaki tablo, 24 saatlik toplam hacmi $9,162,175,344 olan dört büyük borsadaki ETH için yayınlanmış vadeli işlem ücret tarifelerini ve mevcut 8 saatlik funding oranlarını listelemektedir.
| Venue | Futures Taker Fee | Futures Maker Fee | ETH 8h Funding Rate | 24h Funding Rate (3 Intervals) |
| Bitget | 0.0003 | 0.0002 | +0.0100% | +0.0300% |
| Bybit | 0.00055 | 0.0002 | +0.0070% | +0.0210% |
| MEXC | 0.0002 | 0.0000 | +0.0074% | +0.0222% |
| OKX | 0.0005 | 0.0002 | +0.0039% | +0.0117% |
OKX (+0.0039%) ile Bitget (+0.0100%) arasındaki funding farkı (spread) 8 saatlik periyot başına 0.0061 yüzde puanıdır. OKX'te long ETH pozisyonu tutmak günlük 0.0117% funding ücreti biriktirirken, Bitget'te bu oran 0.0300%'dür.
24 saatlik hacmi $1,587,116,646 olan SOL perpetual sözleşmelerinde funding oranları üç borsada negatif bölgeye ayrışmaktadır.
| Venue | Futures Taker Fee | SOL 8h Funding Rate | 24h Funding Rate (3 Intervals) |
| Bitget | 0.0003 | +0.0058% | +0.0174% |
| Bybit | 0.00055 | -0.0062% | -0.0186% |
| MEXC | 0.0002 | -0.0023% | -0.0069% |
| OKX | 0.0005 | -0.0067% | -0.0201% |
OKX (-0.0067%) ile Bitget (+0.0058%) arasındaki spread 8 saatte 0.0125 yüzde puanıdır. OKX'teki long pozisyonlar short'lardan funding ödemesi alırken, Bitget'teki long pozisyonlar short'lara funding öder.
Belirli bir süre boyunca toplam maliyeti değerlendirmek için alım-satım (round-trip) taker ücretlerini birikimli funding maliyetiyle birleştirin.
24 saat (3 funding periyodu) boyunca tutulan 100,000 tutarında bir long ETH pozisyonunu ele alalım.
MEXC üzerinde: Giriş Taker Ücreti: 100,000 0.0002 = 20.00 Çıkış Taker Ücreti: 100,000 0.0002 = 20.00 24s Funding Maliyeti: 100,000 (0.0074% 3) = 22.20 Toplam Maliyet: 20.00 + 20.00 + 22.20 = 62.20
Bitget üzerinde: Giriş Taker Ücreti: 100,000 0.0003 = 30.00 Çıkış Taker Ücreti: 100,000 0.0003 = 30.00 24s Funding Maliyeti: 100,000 (0.0100% 3) = 30.00 Toplam Maliyet: 30.00 + 30.00 + 30.00 = 90.00
OKX üzerinde: Giriş Taker Ücreti: 100,000 0.0005 = 50.00 Çıkış Taker Ücreti: 100,000 0.0005 = 50.00 24s Funding Maliyeti: 100,000 (0.0039% 3) = 11.70 Toplam Maliyet: 50.00 + 50.00 + 11.70 = 111.70
24 saatlik bir tutma süresi için MEXC 62.20, Bitget 90.00 ve OKX 111.70 toplam maliyet üretir. Kısa elde tutma sürelerinde düşük taker ücretleri maliyet yapısına hakim olurken, uzun sürelerde funding oranı farkları bileşik etki yaratarak öne çıkar.
Teminatın L2 rollup'ları ile L1 takas katmanı arasında taşınması, ispat mimarisi (proof architecture) tarafından yönetilen yapısal gecikmelere yol açar.
Optimistic Rollup'lar zincir dışı işlemlerin varsayılan olarak geçerli olduğunu kabul eder. Bir sequencer L1'e bir durum batch'i gönderdiğinde 7 günlük bir itiraz penceresi (challenge window) başlar. Bu anlaşmazlık süresince, herhangi bir ağ katılımcısı geçersiz bir durum geçişi iddiasıyla hata ispatı (fault proof) sunabilir. 7 günlük pencere başarılı bir itiraz olmadan sona erene kadar teminat, yerel köprü (native bridge) aracılığıyla L1'e çekilemez.
Zero-Knowledge Rollup'lar, kriptografik ispat sistemleri aracılığıyla zincir dışında oluşturulan geçerlilik ispatlarını (validity proofs) kullanır. L1 sözleşmesi, sunulduğunda geçerlilik ispatını doğrular. Doğrulandıktan sonra durum kökü (state root) L1'de kesinleşir. ZK rollup'larındaki çekimler, çok günlük bir anlaşmazlık penceresi yerine ispat hesaplama süresi ve batch birleştirme aralıkları ile sınırlıdır.
Üçüncü taraf likidite köprüleri, bir ücret karşılığında anında L1 likiditesi sağlayarak yerel anlaşmazlık gecikmelerini baypas eder. Köprü sağlayıcısı 7 günlük rollup takas riskini üstlenir ve çekim bekleme sürelerini fiilen kullanıcıdan alınan bir sermaye ücretine dönüştürür.
Get 20% fee rebate on Bitget →20% of your trading fees back, on every product. The rebate comes out of the commission I would otherwise receive, so it costs you nothing. Affiliate link — see the footer.